Explosieve les (klas in brand)

Ja echt, het is gebeurd..geloof het of niet en het gebeurd dus niet alleen in tekenfilms maar het bestaat.
De scheikunde leraar die ontploft. En ik was erbij 🙂

Zo had ook ik in de tijd dat mijn middelbare schooltijd aangebroken was (voor korte duur trouwens) een scheikunde leraar die dacht te weten dat hij de juiste wetenschappelijke kennis in handen had. Zo zag hij er wel uit in ieder geval, de beste man toen al op leeftijd met op zijn neus een rond professors brilletje met daarachter van die kleine streng kijkende alles in de gaten houdende kraaloogjes

Nou ja alles, bijna alles dan. De beste man was op deze school niet alleen de scheikunde leraar maar had ook kennis van natuurkunde en motortechniek of hoe dat vak ook mocht heten.
De desinteresse in deze drie vakken was bij mij groot. Saaier dan dit werd het niet. Wetenschap, techniek en moeilijke formules gaan gingen mijn pet te boven net zoals het vak wiskunde mij destijds niet kon beroeren. Achteraf bleek ik dyscalculie te hebben wat betekent dat je hardnekkige problemen bij het aanleren en automatiseren van de basisvaardigheden van rekenen en wiskunde hebt. Dus ook dat formules en technisch geneuzel volledig aan je voorbij gaan.

Maar goed hadden we dat eerder geweten dat had dat heel wat uurtjes op de gang staan, nablijven etc. gescheeld.
Volgens deze beste man bestond er geen leven zonder al deze belangrijke dingen. Het was zijn lust en zijn leven die techniek en wetenschap en al wat er uit voortkwam. Maar zeg nu zelf, waar heeft de wetenschap en de kennis van techniek ons tot nu toe naar geleid? Naar een vreedzaam bestaan en voedsel voor iedereen? Of eerder naar de afgrond? Persoonlijk denk ik dat laatste, want wat heb je eraan om miljoenen euro’s naar de maan of weet ik niet waar in het oneindige te sturen terwijl je met die zelfde slimme wetenschap er nog niet eens voor kan zorgen dat iedereen een vreedzaam bestaan kan leiden. Zonder te sterven aan honger of een of andere enge ziekte die hoogstwaarschijnlijk ook nog eens door dezelfde kennis van zaken de wereld in geholpen is….

De bewuste leraar

Ik zal zijn naam niet noemen maar zelfs zijn naam had hij niet mee. Naast dat ronde brilletje, was het een vrij klein en tenger mannetje met haar zo wit als sneeuw, ook zijn gezicht was bedekt met zo’n typisch wetenschappelijk baartje. Hij oogde als een magere versie van kabouter Plop. Wat een geluk voor de beste man dat kabouter Plop in deze tijdspanne nog niet bestond.
Gelukkig was de les niet altijd saai, zeker niet op deze bewuste dag dat we weer eens scheikunde hadden. Het beloofde een spannende les te worden want onze leraar vol kennis en wetenschap met natuurlijk jarenlange ervaring zou vandaag een zeer gevaarlijke proef aan ons vertonen. We hadden er als pubers al een hele week naar uitgekeken. Er zou namelijk iets tot ontploffing worden gebracht. En nadat onze leraar het had voor gedaan zouden wij het zelf ook eens mogen proberen.

Deze superspannende proef is volgens mij nog steeds een hoogtepunt in de schoolse scheikunde. De proef waarin de leraar een stukje natrium in het water gooit, waarna dit ontploft en een heftige steekvlam produceert. Nou dat was spannend natuurlijk en zo begon ons puberende hart sneller te kloppen naarmate de leraar zich gereed maakte voor actie.
Met z’n allen (ja ook de deugnieten en ordeverstoorders van de klas) keken gespannen toe hoe onze leraar zijn witte jas en veiligheidsbril aantrok en opzette. Op zijn bureau stond een bak met water met daarnaast een stuk natrium.

Natrium? Ja natrium na enige ingewikkelde uitleg zoals deze: Schijnt natrium een alkalimetaal te zijn, zoals de meesten van ons op school hebben geleerd.( haha de meesten, dus blijkbaar niet iedereen) ) De atomen van zulke metalen staan zo graag een elektron (-) af, dat ze heftig reageren met stoffen die elektronen kunnen opnemen, zoals zuurstof. Zelfs een watermolecuul (H2O) dringen ze een elektron op, zodat dit een OH–groep loslaat en waterstofgas (H) vrijkomt. Door de hitte die bij de reactie Na + 2 H2O → 2 Na+ + 2 OH.. + H2 ontstaat, vliegt ook het waterstof in brand zodra het met zuurstof (in de lucht of al in het water) in contact komt.

Snap je het nog? Moeilijke namen en afkortingen voor iets dat zo klaar is als een klontje.

“Het onderwijs dresseert wel, zoals men een paard dresseren kan om op zijn achterste benen te lopen, of een aap kan leren fietsen, maar dat verhoogt ons verstand nog niet”

Deze dag leerde wij dus van een gerenommeerde scheikunde leraar vol kennis en ervaring dat je GEEN, ik herhaal GEEN natrium in een bak water moet gooien. Daar heb je al die ingewikkelde kennis helemaal niet voor nodig. Als je als ervaren deskundig man weet je dat ook maar een klein stukje natrium in aanraking met water komt al een hevige steekvlam kan veroorzaken, WAAROM dan in hemelsnaam in een klas vol leerlingen met een gemiddelde leeftijd van 14 jaar op nog geen “anderhalve meter” afstand een halve kilo in die bak water laten flikkeren.

Ja echt het is echt waar, je zou het niet geloven als dit jou verteld word op een verjaardag of waar dan ook. Ik was het eigenlijk vergeten maar na 30 jaar kwam dit verhaal mij toch weer boven drijven.
Nog geen tiende van een seconde nadat het brok natrium het water raakte klonk een luide knal en flitste er een zo wit als de het haar van onze leraar een lichtflits zo groot die de hele klas deed verblinden. Na een seconde of dertig dacht ik weer wat te kunnen zien, maar nog steeds was het zicht minimaal. Het hele klaslokaal was namelijk gehuld in spierwitte (giftige?) rook en ergens in de verte hoorde we een luid gebrul en zagen we de wetenschappelijk onderbouwde “leraar” ergens in de mist wild met zijn armen zwaaien. Inmiddels werd ons de adem weggenomen en onder luid gehoest en gekuch van een klas vol pubers werd door de leraar de ramen geopend zodat de natrium wolk onze klas deed verlaten.

Langzaam maar zeker werd het zicht wat helderder en daar stond onze meester, voorover gebogen en vol van schrik te leunen op zijn bureau, naast een lege bak met water. Daar zaten wij geschokt en wel vast genageld aan onze schoolbank vol verbijstering te kijken naar het schouwspel wat zich momenteel aan het afspelen was. Met een beetje fantasie kun je je wel bedenken wat wij zagen. Die tengere kabouter Plop, een typisch aangezicht van een ontplofte professor met het haar omhoog, zijn handen bril en gezicht nog witter dan het sneeuwwitte wit van haar en baard. Het was een treurig aangezicht.
Ook de klasgenoten op de eerste rij, en wel op de veilige anderhalve meter konden inmiddels ook weer wat zien, maar ook deze gezichten zagen wit als sneeuw.

Zodra onze leraar weer bij positieven was en zijn bril had schoongeveegd, kwam zijn professionaliteit naar boven. Het eerste wat hij deed was de klas in veiligheid brengen en ons naar buiten sturen. Wat we die dag verder nog gedaan hebben dat is me ontschoten maar dat we iets geleerd hebben dat is wel zeker.

Geluk

Onze leraar was na deze gebeurtenis even een weekje absent. De dag dat hij weer terugkeerde voor de klas had hij zijn wetenschappelijke kennis dat hij in handen droeg verruild voor een dik pak verband en wat korsten op het gezicht. Ook het sneeuwwitte professors baardje was iets ingeboet in lengte. De beste man had geluk, en ook wij zo bleek later na uitvoerige (technische) uitleg en onderzoek naderhand.
Hier en daar, ik denk bij de meeste leerlingen bekroop het gevoel van medeleven tegenover de beste man die elke dag met gevaar voor eigen leven voor de klas stond om de kinderen van de toekomst wat bij te brengen.

Het was een van de wijze lessen die ik heb mogen leren op weg naar waar we dan ook heen gaan. Een les waarin ik heb geleerd dat zelfs de meest kundige mensen ter wereld het weleens aan het verkeerde einde kunnen hebben. Maar ook dat ongelukjes in kleine hoekjes verstopt kunnen zitten en er plotseling uit vandaan kunnen springen. Voorzichtig zijn dus.

Inmiddels is het dertig jaar verder en heb in de tussentijd regelmatig nog met vuur gespeeld en letterlijk en figuurlijk de handen mogen branden, maar ik heb nooit maar dan ook nooit geen natrium bij water gegooid.

Laat ff weten of je ook eens zo’n spannende ervaring in je klas hebt meegemaakt.

(Excuses voor eventuele taalfouten en foutieve grammatica wegens een lichte vorm van Dyslectie)

Geen reactie's

Geef een reactie